Adı Soyadı: Şilan Aras-Urfa Kod Adı: Ayfer Serçe Doğum Yeri-Tarihi: 1974/Viranşehir Partiye Katılışı: 1998 Şahadet Tarihi: 19 Temmuz 2006 İran Sınırında muhabir olarak görevi başında şehit düşürüldü.

KADIN RENGİYLE YAŞAMA TUTKUYLA SARILIŞ  (PORTRE)

Arya Andok

1974 yılında Urfa Viranşehir de doğan Ayfer Serçe (Şilan Aras) ailenin en küçüğüdür. Ailede çok sevilendir. Henüz çok küçük yaştayken geçirdiği bir hastalıktan dolayı götürüldüğü “sıhhiyeci” tarafından yanlış bir iğne vuruluşu sonucunda bacaklarından biri ötekine göre hafif sakat kalmasına neden olur. Ve daha sonra Şilan hafif sekerek yürümeye başlar.
Urfa’da feodalizmin ağır bastığı koşullarda Şilan okuma azmini ve hırsını hiçbir zaman bırakmaz. Israrla okumak ister. İlk eğitim ve öğretimini ve daha sonra da lisenin bir kısmını Viranşehir’de okur. Daha ortaokuldayken Kürt Ulusal mücadeleye ilgi duyar. Viranşehir çok küçük bir şehir olmasından kaynaklı Şilan’ın mücadeleyle ilişkilenme düzeyi aileyi korkutur. Ailenin devlet güçlerine karşı çekingenli yaklaşımları Şilan arkadaşın mücadeleyle ilişkilenmesini sınırlamaya götürür. Şilan ailesinin tüm zorlamalarına rağmen ailesiyle de bir mücadele içerisinde olur. Kürt halkının içinde yaşadığı baskılar, zulüm, çaresizlik özellikle Kürt kadının, kendi ailesinde ve çevresinde tanık olduğu berdel, başlık parası, namus cinayetleri onu kabuğunu kırmaya ve çözüm için bir şeyler yapmaya zorlar. Yine şehit cenazelerinin sehildanlara dönüştüğü gösterilere, mitinglere daha aktif katılır. Abisiyle yaptığı bir sohbette Şilan yoldaş “eğer şehit düşürülen iki gerilla naşı bir traktörün arkasına bağlanıp sokaklarda, caddelerde gezdiriliyorsa buna bir Kürt olarak kendi cephemden yanıt olmam gerek” diyor. Düşmanın bu insanlık dışı yaklaşımı Şilan yoldaşı kabullenemeyeceği tepkilere ve arayışlara sürüklüyor. Düşmanın Kürtlerin cenazelerine dahi tahammülsüzlüğü bardağı taşıran son damlalardan oluyor.
Lisede okurken Karaca dağ adlı radyoda sunucu olarak çalışmaya başlar. Aile, aşiret, akraba, komşu çevrede Şilan arkadaşın çalışması kabul edilmese de Şilan tüm bu söylenilenlere aldırmaz ve hem okumaya hem de çalışmasına devam eder. Ailesi Şilan arkadaşın çalışma kararından onu her ne kadar vazgeçirmek istese de Şilan yoldaş kadına çizilen sınırları aşmak amaçlı çok küçük adımlarda olsa bu uygulamalara karşı çıkar. İnatla çalışmak istediğini, okumak istediğini dillendirir. Radyo da canlı program yapması, bulunduğu çevrede dinlenmesi, gerici yaklaşımlar temelinde tartışma konusu olur. Geleneksel yaklaşımların diz boyu olduğu, ağırlıkta gericiliğin, dinin ağır etkisi altında olan bir ortamda Şilan tüm bunlara baş kaldırırcasına başta ailesi ve bulunduğu ortama karşı bir mücadele içerisine girer. Tüm ısrarlarıyla yaptığı çalışmayı ailesine ve ortama kabul ettirmeyi başarır. Hiç kimse ona istemediği bir şeyi yaptıramaz. Ailede veya çevrede haksızlıklara karşı her zaman bir duruş sergiler. Ortamın böylesi bir gerçeği söz konusuyken; Şilan böylesi bir sosyal gerçeklik içinde çocukluk ve gençlik yıllarını geçirir. Bin bir çelişki, çatışma ve gücü oranında karşı koyuşla geçirdiği yıllardan, önemli deneyim ve güçlü özellikler de edinir. Artık zamanla ailesi başta olmak üzere çevresindekiler yaptığı çalışmadan içten içe gurur duymaya başlar. Karaca dağ adlı bu radyodaki çalışması Viranşehir’deki sürecinde kazandığı önemli ilklerden olur. Şilan kendisi açısından önemli bir kazanım yaratır ve başarır. Kendi çabalarıyla okumak, aileye masraf olmamak için sürekli çalışır. Zaman zaman tarlalarda çalışır, nohut, mercimek toplamaya gider. Bu onun aynı zamanda ne kadar kompleksiz, ne kadar sade ve ne kadar alçakgönüllü bir insan olduğunu da gösterir. Ayrıca Şilan yoldaş duygusal olmasına rağmen bunu hiçbir zaman hissettirmez ve yansıtmaz.
Bir süre sonra Şilan Adana ve Mersin’e dershane okumak için gider. Şilan yoldaşın abisi İstanbul’da hukuk okuduğu sıralarda zaman zaman onu ziyarete Mersin’e gider. Şilan arkadaşın abisiyle arasındaki ilişki tüm diğer aile fertlerinden çok daha farklı ve sıcaktır. Abisi Şilan arkadaşla tıpkı bir arkadaş gibi ilişkilenir ve paylaşır. Şilan yoldaşa her zaman her konuda arkasında olduğunu ve elinden geldikçe destek olacağını belirtir. Şilan, abisiyle tartışmalarında yaşanan çevre ilişkilerin çok banal olduğunu, bireyi sınırladığını, gelişimini engellediğini söyler. Şilan yoldaş ilişkilerinde klasik ilişkileri aşan, sosyal, kültürel, çevresindeki gençliği kendine çeken bir duruşa sahiptir. Bu yıllarda Kürt sorununa, kadın sorununa, vesaire toplumsal sorunlara karşı ilgili, tartışan, sorgulayan bir arayış içerisindedir. Tartışmalarıyla, görüşleriyle, ilişkileriyle farklılığını yansıtır. Dershaneden sonra küçük bir kasabada Isparta ya da Kütahya civarlarında olsa gerek, iki yıllık bir yüksek okula girmeye hak kazanır. Daha sonra İstanbul’a abisinin yanına gider ve kaydını yaptırmak için bu kasabaya giderler. Şilan yoldaş kaydını yapmak için gittiği bu yerde okumaya müsait bir yer olmadığını düşünerek ve abisiyle bir süre tartıştıktan sonra kayıt yaptırmaktan vazgeçip geri dönerler.
Ertesi yıl Çukurova Üniversitesi İşletme Bölümüne geçer. Okullar, sistemin en fazla oturtulmaya çalışıldığı kurumlar ve en çok hizmet eden mekanlardır. Şilan henüz o süreçlerde çok bilinçli olmasa da, karakterindeki dik başlılıktan, baskıya gelmeyen, sistemin, ailenin katı kural-kaidelerine refleks gösteren karakteri ön plandadır. Adeta, bir savaş gibi, ısrarla dayatılan bazı kurallara gelmez. Ayrıksıdır. Okulda yurtsever gençlikle yakından tanışır. Devrimci demokratik mücadeleye sempati duyar, sindirilmek istenen kadın iradesine karşı hep bir arayış içerisinde olur. Üniversiteye başlarken, yoğun arayışları, giderek olgunlaşan mücadele arayışı ön plana çıkar.
Çukurova Üniversitesinde iki yıl okuduktan sonra 1998 Temmuz da, Kelareş’e PKK mücadelesine, saflara katılım gerçekleştirir. Hem askeri hem de siyasi eğitimini ilk olarak Kelareş’te alır. Yeni olmasına rağmen fazla geçmeden 15 kişilik bir bayan grubu Şilan yoldaşa teslim edilir. Yeni gerilla olmasına rağmen Şilan yoldaş kadın gücünün komutanı oluyor. O istemese de olgunluğuyla, sıcaklığıyla, uyumuyla, kavratma yeteneğiyle ve en önemlisi de insanı saran duygu yüklü ve sıcak gülümseyişiyle o herkesin kalbindeki yeni komutandır. İlk partiye katıldığı yıllarda Kelareş alanında bir süre halk faaliyetlerinde kaldıktan sonra 2000 de Kandil alanına geçerek genel basın çalışmalarında yer alır. Halk hareketi çalışmalarının kapsamı geniş olduğu için basında sadece halk hareketinin tekniki basın çalışmalarını yürütmekten ziyade kadın basıncı kimliğiyle aktif biçimde çalışmalara katılır. Şilan arkadaş daha çok Kürtçe diline ilgisi yoğun olduğu için aynı zamanda Kürtçe basın yayın çalışmalarına da ağırlık verir. Erken gelişme temposu ve sorumluluklarını, görevlerini başarıyla yerine getirmesi bu yönleriyle çalışma arkadaşlarına örnektir. Bu anlamda çalışırken yanındaki arkadaşlara da kendi yeteneklerini, becerilerini ve birikimini yansıtan ve etrafındaki arkadaşları açısından da kendisini çekim merkezi yapabilen bir duruşa sahiptir. Yaşam içindeki duruşu sadece yürüttüğü çalışmalarla öne çıkan bir arkadaş olmaktan da öteye; davranışlarıyla, ilişkilerindeki samimiyet ve canlılığıyla arkadaşlarının gözdesidir. Basın çalışmalarının kendine has özellikleri, bireyi teknikleştiren, yaşamda tek düzeliğe kadar götüren boyutlarından, kendini salt çalışmayla sınırlandıran bir durumdan her zaman sakınır. Bu anlamda hem gerilla yaşamı içinde hem çalışmasına yaklaşım boyutuyla Şilan çok başarılı bir duruş sergiler. Bu özelliği arkadaşlar tarafından oldukça benimsenir, saygı duyulur. Yaşam içinde yetersizlikler karşısında eleştirisel bir konumdadır. Çalışmalarına büyük bir özveriyle katıldığı gibi yaşam içinde yaşanan sorunlar karşısında tutum sahibi olduğu kadar görev ve sorumluluklarını yerine getiren, aynı zamanda eleştirisel bir bakış açısına da sahiptir.
Ütopyaları çok güçlü ve ütopyalarına bağlı, sistemi ret edip özgürlük dağlarına adım attığı ütopyaları için yaşayan, ütopyalarını yaşamsallaştırmak için kendinde kişilik yaratandır. Hep ütopyalarına bağlı olarak yaşaması, ütopyalarına bağlı olarak çalışması ve hiçbir şeyin bu ütopyalarına ulaşması önünde engel konuma gelmesine izin vermez.
Oldukça hümanist, sevgi dolu kendi işlerini büyük bir şevkle büyük bir aşkla ve tutku düzeyiyle ele alır. İnsani yönleriyle dürüstlüğü ile etrafındaki insanlara, arkadaşlara bir bütün çevresine oldukça duyarlıdır. Bireylerin kendine has, kendine özgü hassasiyetlerini göz önde bulunduran bir yoldaştır. Şilan yoldaş kendisinin yüklendiği sorumluluklar ve görevler karşısında gecesini gündüzüne katarak sonsuz bir emek ve özveriyle çalışma yürütür. Ve bulunduğu çalışmada önüne çıkan hiçbir engeli hiçbir sorunu dert etmeden, engellerle boğuşabilendir. Şilan yoldaş sadece çalışma üzerinden değil, özgürlüğün ilke ve prensiplerine göre edindiği karakter üzerinden çalışmalarına sahiplenir.
Şilan yoldaş bir süre bu çalışma da kaldıktan sonra Ermenistan’a basın çalışmalarına görevlendirilir. Bu çalışma sahasına giderken halk kitle çalışmalarına da katılır. Yezidi Kürtlerinin Ermenistan da yoğun olması, toplumun sosyal ve ekonomik olarak yaşadığı zorlukları görerek bu gerçeklik içerisinde kadronun yaratıcılığını yoğun çaba ve emek harcanması gerekliliğini daha derinden hisseder. Bu anlamda Şilan yoldaş tüm zorluklara ve imkansızlıklara rağmen çalışmalara erken adapte olur, ciddi bir katılım sağlar. Şilan’ın küçük yaşlarda edindiği emekçi, üretken, yaratıcı karakteri bu konuda onu daha da avantajlı kılarak, halk gerçekliğiyle bütünleştirir. Bir taraftan basın çalışmaları yürütürken bir taraftan da Kafkasya’daki kadının yaşadığı zorlukları, baskıları, şiddeti toplumsal sorunları inceleyen araştıran kapsamlı çalışmalar yürütür. Ermeni, Kürt ve diğer halkların kadın gerçekliğini, yaşadıkları her türlü sömürü ve zorluğu basın yoluyla kamuoyuna yansıtmayı bir görev olarak bilir. Toplum gerçekliği içerisinde kadının yaşadıkları karşısında büyük bir acı hissederek, kadına dönük araştırmalarına derinlik kazandırır. Özellikle kentte ve kırsalda yaşayan Kürt kadınlarını ekonomik ve sosyal alandaki durumuna dikkat çeker. Kürt kadının içinde bulunduğu durumu, sorunları her makalesinde, hazırladığı yazı dosyalarında önemli platformlarda işler ve tartıştırır.
Ermenistan’da Kafkasya’daki Kürt Kadının Anatomisini ele alan “Göçmen Yürekler” adlı kitap çalışmasını yapar. Reel sosyalizmin yıkılmasıyla Sovyet ülkelerinde milyonlarca insanın eşit ve özgür bir şekilde yaşama umutlarının nasıl yıkıldığını, devletçilik hastalığına bulaşmanın toplumsal bünyeyi nasıl kanserleştirdiğini, toplumun nasıl içinden çıkılmaz durumlara düştüğünü ele alan bir kitabı yayınlanır. Şilan yoldaş kitabının ön sözünde şu satırlara yer verir; “Reel sosyalizmin yıkılmasıyla yaşanan, emperyalist-kapitalist sistemin daha kötü bir kopyası olmaktan kurtulamamaktı. Hayalleri yıkılmış insanlar, intikam alırcasına bireyci yaşama koşmuşlardı. Bir kere testi kırılmıştı. Bilinen yoksulluk, dışa göçler, kaçakçılık, şiddet, uyuşturucu ticareti, fuhuş v.s. ardı sıra yükseldi. Tüm bunlar az çok bilinmekte ama acaba yaşanan enkazı her açıdan ne kadar biliyoruz? Kafkasya halkları da bunlardan biri. Sovyetlerin çözülüşünün bu halkların yaşamındaki etkisi, ancak daha derin bir sosyolojik incelemelerle izah edilebilir. Buralardaki enkaz daha bir başka. Tümden altında kalınmış.”
Bu çalışmayla amaçlanan yoksul ülke Ermenistan’da; özellikle Kürtlerin yaşamlarını araştırmaktır. Şilan yoldaş her zamanki gibi, tüm olumsuzluklar yine en çok kadınları bulduğunu, onların omuzları yük, yürekleri ise acı dolu, çok derin bir acı denir ya; öğle derin bir sızı yaşadım diyerek bu çalışmayı yapmayı amaçladığını dile getirir. Kitabını Kafkasya’daki sürgün Kürtlerin yaşamlarını merak edenler için başvurulacak önemli bir yapıt olarak değerlendirir.
Şilan Ortadoğu’nun feodal realitesini, toplumsal gerçekliğini tanıyıp o realite içerisinde yetişmiş büyümüş bir kadındır. Ve mücadele saflarında özgürlük mücadelesi yürütme anlamında da kararını daha çok bu yönde karar kılan bir arkadaştır. Kadın özgürlüğüne olan bağlılığı, kadının toplumsal gericilik içerisinde yaşadığı boğuntular arasında çektiği acıları kendi içinde de hissedebilen bir yoldaştır. Şilan yoldaşı özgürlük mücadelesine sürükleyen temel etkenlerden biri de bu olur. Bu yönü Şilan’ı oldukça iddialı ve kararlı kılar. Katılımı ve duruşu kesinlikle sıradan ve vasat değildir.
Şilan oldukça yaratıcı ve üreticidir. Kadın için önemli çalışmalara imza atmış, çok güçlü adımlar atmış, projeler geliştirmiştir.
Mart 2005 yılında Ermenistan sahasından dağlara, özgürlük mekanlarına Kürdistan’a döndüğünde Önderliğin kadın hareketinin önüne koyduğu projeye katılım gerçekleştirmek için adaylık başvurusunu geliştirir. Partiya Azadiya Jin a Kürdistan (PAJK) merkezinde yeniden yapılanma eğitimine katılır. Daha sonra kadın hareketi merkezinde PAJK basın çalışmalarında yer alır. PAJK sitesinin kurucusu ve siteyi yürüten arkadaştır.
PAJK kongresinde Şilan yoldaş kadın basıncılığının gelişimi temelinde kadın ajansının oluşturulması için somut proje geliştirir. Kadın sorununa karşı ilgilidir. Geliştirdiği çalışmalar ve projeler kadın eksenlidir. Kadın ajansını oluşturma projesi yanı sıra şahadetinden kısa bir süre önce kadın hareketine İran’daki toplumsal gerçeklik içerisinde birçok kadının intihara kalkıştığını, kendi eliyle canına kıydığını dolayısıyla bu toplumsal gerçekliği ve kadının durumunu araştırmak istediğini ve bunu yansıtmak isteyen bir çalışma yapmak istediğini belirtir. Kadın intiharlarını, sadece İran’da değil Kürdistan’ın diğer parçalarında yine Ortadoğu’nun diğer ülke gerçeklikleri içerisinde kadın neden intihar ediyor, kadını intihara sürükleyen nedenler nelerdir, bunun üzerine çok fazla yoğunlaşır. Büyük bir iddia ve kararlıkla bunu bir projeye dönüştürerek, bu projesini gerçekleştirmek üzere İran’a geçer. Şilan tüm risklere rağmen bu görev ve sorumluluğu kendi isteğiyle kendi tercihi ile yüklenerek o alana geçiş yapar. Ve gerçekten kadının çektiği acıları birebir dinleyerek, birebir bu gerçeklikle yüzleşerek ve birebir kendi içinde hissederek, kadını kendi ağzından dinlemek üzere Şilan arkadaş bu çalışmayı yürütmeyi amaçlar. Çalışmanın ve özellikle bu alanın zorluklarına rağmen büyük bir şevkle, büyük bir çalışma aşkıyla önüne çıkacak bütün tehlikeler ve bütün riskler karşısında aşabileceği iddiasını ortaya koyar. Büyük bir iddia ve kararlılık düzeyiyle bu çalışmaya sarılır. Bir süre sonra 19 Temmuz 2006 Türkiye-İran sınırındaki Kelêreş bölgesinde Doğu Kürdistan’a kadın intiharları üzerine araştırma yürüttüğü çalışma sırasında İran ordusunun geliştirdiği saldırı sonucunda pusuda şehit düşürülür. Uzun yıllar Kürt medyasında çalışan Gazeteci Şilan yoldaş Mezopotamya Haber Ajansı (MHA) ve ardından Fırat Haber Ajansı'nın Ermenistan muhabirliğini yapar. Ermenistan'da üç yıl süren gazetecilik çalışmalarının ardından Güney Kürdistan’a geçen Şilan yoldaş, gazetecilik görevini burada da devam ettirir. Şehit düşürülmeden önce de iki yıldır Güney Kürdistan’da ANF muhabiri olarak çalışır.
Şilan yoldaş kadın gazeteci olarak kadın adına yaşama tutkuyla sarılır. O bir kadın gazeteciydi. O bir özgürlük aşığıydı. O bir insan sevdalısıydı. Yaşam ve kadın ikileminin ayrılmazlığını iliklerine kadar hissederek yaşayan bir yoldaştı.
Şilan, yaşamında zorluk nedir tanımaz. Kendini zorluklar içinde var eden bir kadındır. Şilan zorlukların kadının yaşam kavgasında ayrılmaz bir yan olduğunu bilirdi. Dolayısıyla zorluklardan asla şikayet etmez, zor olandan korkmaz. Zor olan yenilmesi gereken gerçek olarak karşısında durur her zaman.
Şilan yoldaş her zaman iyi bir gözlemci, iyi bir analizcidir. Disiplinli ve düzenli olarak çalışmayı ve yaşamayı severdi Şilan. Kadın intiharlarını mutlaka araştırmak, bu kadar kadının yaşam sevdasından vazgeçip intihara kalkışmasını hiçbir zaman kabullenmez, bu acı gerçeğe neden olan tüm nedenleri açığa çıkartmak, gün yüzüne koymak ister. Bunu kendi mesleğiyle Kürt kadın gazeteci kimliğiyle yapmak ister. Bitmeyen bir kavga içine girer. Her zaman her yerde her koşulda kadın rengiyle bir katılımı esas alır. Basın-yayıncılığın kadın rengiyle ilerlemesindeki büyük aşkı hep var oldu. Şilan yoldaşın yalnız eylemi canlıdır. Çünkü o yaşamı dört bir yandan zindana çevrilmiş kadınların, acılarını ve zorluklarını basın ve yayıncılığın ahlakı gereği duyurmak isteyen gerçek bir gazeteci oldu. Sağırlaşmış vicdanlara ve yüreklere seslenmek isteyen bir Kürt kadın gazetecisiydi Şilan.