Çîçek Têkoşîn

Meha tebaxê, di dîroka Kurdistanê de bi pariya zemanê ku rêhevalê Egîd yekemîn gule di sala 84’an li dijmin xist, di hişmendiya me de cih girtiye. Bi yekemîn guleyê re ew deriyê demê yên biçûk ku hatî vekirin, ewqa mezin bûn, zêde bûn ku di wê navbera teng ku tenê çirûskek bi cih dibe, di dilê gelê Kurd de agirên mezin hate vêxistin.
Rêber APO pir caran daye diyarkirin ku “azadî ji av û nan jî binirxtir e”. Vê mijarê pir caran tîne ziman û balê dikişîne ser tîbûna me ya ji azadiyê re. Ev yek jî her dem ji bo ku me milîtanên azadiya jinê ber bi têkoşîna azadiyê ve bikişîne, bûye manîfestoya bingehîn.
Rêhevala me ya hêja hevala Roza jî her kêlî ev nirxandin û şiyarkirinên Rêbertî ji xwe re bingeh digirt. Nirxandinên Rêbertî ji xwe re wek ferman bi dest digirt. Ew giyana vejînê, di heman rojên Tebaxê de bi çûna ber bi Bakur ve di meşa xwe de carekî din da destpêkirin. Ew fermandarek bû ku agirê azadiyê di dilê wê de geş bibû û leylan dida.
Hevala Roza di têkoşîna azadiya Kurdistanê de yek ji pêşengên ertêşbûna jinê ye. Di pêvajoyên herî dijwar a têkoşînê de li cihên herî zehmet cih girt. Di qada Garzanê bi kedekî bêhempa û hêza xwe ya cewherî tevlîbûn çêkir û dikare were gotin ew pêşengeke jine ye ku xwe di vê wateyê de afirandibû.
Hezkirina wê ji welat û çiya re bêpayan bû. Lê belê pir dixwest li yekemîn cihê ku hezkirina wê şênber (somut) bibû, li heman axa ku têkoşîn yekem car fêr bibû, nirxa hêza xwe dîtibû, azadiyê ew bi bask û per kirî û dest bi firînê kiribû ango vegere Garzanê. Ji bo vê jî pir israr kir û kete ser rêya Bakurê welat. Hevala Roza azadî wek rêya bitenê ya jiyandina heqîqeta xwe zanî û ew rê jî bi rêyên Bakur li hev civand. Ev nîşaneya girêdana wê jî bû. Li Garzanê meşa azadiyê, gav avêtin li ser çiyayên Garzanê, nefeskêşandin li çiyayên wir wek ku li cihê Şehîd Mizgîn (Gurbet Aydin) -ku wek avê herikîbû, bi şerê xwe bibû yekemîn mînaka gêrîlatiya jina pêşeng û diyarkiribû ku wê azadiya jinê bi ertêşbûna jinê pêk bê- carekî din dixwest ji nêz ve wê hîs bike. Çiyayên Garzanê ku rû bi rûyê dilê Kurdistanê Botanê ye, di têkoşîna azadiya Kurdistanê de şopên kûr hiştiye. Perçeyek axa vî welatî ye ku bi kêlî û pêvajoyên pir watedar jî di dilan de cih girtiye. Daxwaziya ku carek din wir bijî, bi kêliyên azad wir li ser dilê xwe bineqişîne, di hevala Roza de di asta evînê de bû. Bi biryardariya ku vê yekê di lûtkeyê de bijî, bû rêwiya Garzanê.
Hevala Roza îfadeya şênber a jiyana azad li çiya ye. Hevala Roza wek pêşengekî fermandarbûyî, di xebatên ertêşbûna jinê de xwedî nirx û wateyekî mezin e û ev jê hêla her milîtaneke jin ve tê zanîn.
Rêhevala Roza baş serwext bû ku cihgirtina jinê di nava şer de pêşiya fetisîn di şerê bê wate û şîdeta nehewce digire. Dizanî ku ertêşbûna jinê li dijî xeta çete rola panzahîr dilîze û baş tê gihiştibû ku azadiya civakê heke jin azad nebe, ne mumkun e. Ev zanebûna xwe jî bi pratîka xwe pêk dianî. Di bingeh de jixwe zanîna vê yekê ji bo her rêhevaleke jin beşekî ji naskirina xwe ye. Hevala Roza şensê wê nebû ku Rêbertî bibîne. Vê jî di hundirê wê de şopekî kûr hiştibû. Di nav têkoşînê de dizanî bê çawa li dijî her cûre astengiyê têkoşîn bike. Ji ber vê jî ti zehmetî û zorî di wê de şikestinên kûr nedabû çêkirin. Yekem xala jê zorî dikêşa nedîtina Rêbertî bû. Dixwest bi bilindkirina têkoşîna xwe jî vê valatiyê dagire. Bixwe ji Mêrdînê bû û bi hezkirineke mezin li axa ku jê dayîk bibû û cewherê wê şekil girtibû, girêdayî bû. Lê belê ji ber di demên herî zêde li Garzanê bedel hatin dayîn, herî êş û zehmetî hatin kêşandin, wê jî xwîdan, xwîn û keda xwe tevlî kiribû, tam keçeke Garzanê bû.
Li qada Başûr demekê mabû. Rehevalek bû ku bi tevlîbûna xwe ya bê dudilî, be hesab di hemû xebatên rêxistinê de xwe afirandibû. Çavkaniya girêdana wê birdozî bû. Bê ku ji li benda kesê/î be, bi hêza ji birdoziya Rêbertî hatî girtin xwe avadikir û ev avakirin jî wek şertekî azadiyê didît. Sekna wê hertim di nav hevalan de hurmet dida çêkirin. Çûna wê ji bo Garzanê jî li ser bingeha vebûnekê bû. Piştî demekî dirêj hevala Roza ku herêm û gelê wir baş dinasî, li wir xwedî ked bû, di wateyekê de ji bo têkoşîna azadiya jinê jî wê destketiyek mezin afirandibûya. Rêhevala Roza ji pêşengên vê bû. hevala Roza xweş dizanî ku mezin bijî û navê xwe di çalekiyên mezin de binivîse. Wê bi şehadeta xwe jî cardin mezinahiya xwe nîşanî me hemûyan kir.
Bi destpêkirina hemleya 1’ê Hezîrana 2004’an ve li beramberî pirsgirêk û zehmetiyên di nav rêxistinê de berxwedaniya ku di kesayeta van rêhevalan de pêşket ji bo her demê bû hêviya azadiyê. Rêbertiya me gotibû “keçên ji min hez dikin, bila berê xwe bizivirînin Botanê”. Wan rêhevalan jî ev gotin wek manîfestoya jiyanê hesibandin û di serî de Botan, ber bi hemû qadên Bakur ve herikîn. Bi qasî sadetî û xwezayîbûna xwe, sekna herî biwate a fermandariyê jî dane nîşandan. Wiha jî karîn xeta azadiya jinê temsîl bikin. Hevala Roza jî yek ji van mînakên berbiçav e. Malbata wê welatparêz bûye û lewma bi nirxên welatparêziyê mezin dibe, zû li rastiya dijmin hayil dibe û bi giyana têkoşînê tê perwerdekirin. Malbat koçê metropolan dike lê kariye nirxên xwe ruxmî hemû êrişên netewa desthilatdar, biparêze. Ev cewher di hevala Roza de bi nirxên têkoşînê re dibe yek. Bi vê hevgirtinê re jî lêger di hevala Roza de digihîje astekî bilind. Ev lêger; giyana germ a tevlîbûnê, sekna bi xirûşî û nêzîkatiya ku ji fêrbûnê re hertim amade, derdixinte pêş. Heya li Başûr dimîne her têkoşîna vegera ber bi Bakur dide. Ji bo vê jî dibe xwedî israrekî bê dawî. Vê xwesteka xwe jî bi gurubekî berfireh a hevalan re parve dike. Ji bo me şehadeta Rêhevala Roza, rûmet e. Lê tenê tiştek dilê me diêşîne. Ew jî beriya hevala Roza bigihîje axa Garzanê şehîd bû. Axa pîroz a Botanê ew hembêz kir. Wê xakê jê re beşek bi wate di singa xwe de pêşkêş kir. Lê ruxmî her tiştî meşa nîvco, şehadeta wê di nîviya meşê de ji bo me hemûyan jî bû birîn.
Elbet, berxwedaniya wê û rêhevalên di wê gurubê de, çavkaniya rûmeta me ye. Di demekî germ a têkoşîna me de 11 rêhevalên ku dil û evîna azadiyê dabûn milê xwe û ketibûn ser rê, 11 gêrîlayên ku dilê wan evîndarê azadiyê bû, 11 evîndarên heqîqet û jiyanê, rûmeta xweafirandina bi ked, dil, hişmendî û têkoşînê ne.
Nimûneya herî hunerwarî ya ku dilopên jiyan û wateyê bi ser dilê xwe dibarand, hevala Delîla bû.
Kesayeta hunermend a hevala Delîla di tevlîbûna wê nava jiyana çiya de nazikî didayê û her dem ev narînî û estetîk di sekna wê de dihate dîtin. Hewldana wê ji bo watedarkirina jiyan, kar û her kêliya têkoşînê bû.
Hevala Avesta jî di wê gurubê de rêwiya nemirinê bû. Ruxmî hemû zehmetiyê ku jiyabû, li dijî astengiyan têkoşînekî mezin dabû û di wê baweriyê de bû ku bikare li axa Bakûr afirandina xwe bigihîne lûtkeyê. Berxwedaniya Rêhevala Avesta wek ku malbata wê jî da xuyakirin, ne tenê wek gel, wek gêrîla jî çavkaniya rûmeta me ye. Her sê heval jî wek rêwiyên ertêşbûna jina azad, abîdeyên jiyana herî biwate ne.
Her wiha rêhevalên Xwînrêj û Andok ku ji vê meşa pîroz a guruna Garzanê re kuryetî dikirin, bi zanebûna karê pîroz û erka pîroz ku girtibûn ser milê xwe, di her pêngava ku diavêtin dizanîn ku dilê xwe tevlî bikin. Di her gavê de coşa dilên xwe, keda herî xirûşî tevlî rêwîtiya xwe kirin. Di kesayeta van hevalan ku meşa Garzanê di vê wateyê de pîroz kirin, mirov dikare roniya pêşeroja bi wate ya têkoşîna azadiya Kurdistanê bibîne. Ji ber ev heval bi çirûska ku vêxistin, ne tenê rê ronî kirin, dilê gêrîlayên ku bi her gava diavêjin rûyê xwe didin Bakur jî ronî kirin.
Gêrîlatî, di wateyekê de jî bûna roniya demên tarî ye. Di vê wateyê de jî gêrîlayê herî mezin Rêber APO ye. Di pêvajoya herî tarî ya gelê Kurd de jê re bû hêviya demên ronî. Giyan da şax û darên rizî û hişkbûyî. Hêviya ku da gel jî pêk anî. Rêber APO espriya “parastina hebûna xwe, pêşxistina azadiya xwe” di pêvajoya hemleya 4. de da diyarkirin û erk û berpirsyariya vê pêvajoyê jî ji me re nîşan da.
Hêza pêşeng a pêkanîna erkên mîlîtantiya azadiya kurdistanê bê guman YJA- Star û HPG ne. Em encex bi fêmkirin û têgihîştina aliyên xwedavendîtiya rêheval Zîlan, bi pêkanîna li gor xeta fermandariya Roza, Nûda, Gulbahar, gihîştina kûrahiya lêhûrbûnên Sema û Viyan û biryardariya hemû rêhevalên cangorî yên ku jiyan bi qasî ku di rêya wê de bimirin hezkirin, û pêkanîna vê di jiyana xwe de bikarin erkên pêşengtiyê bi ser bixin. Bilî vê jî şensekî me tine ye. Rêyekî derveyî vê ku were tercîhkirin jî tine ye. Şertê sereke yê azadiyê serketin e û serketin jî bi têkoşînekî watedar û zane re misoger dibe.
Ger em giyana berxwedaniyê ya 15’ê Tebaxê ku di kesayeta Rêheval Egîd de gihîştiye lûtkeyê, her kêliyê bijîn, em ê bikarin bibin xwedî jiyana watedar û xwe ji siyasetên înkar û tinekirinê rizgar bikin. Wiha jî hêza pêşengtiya vê bidin nîşan dan. Çawa pêngava 15’ê Tebaxê di dîroka Kurdistanê de bû mîlad, biryardariya têkoşînê ya rêhevalên ku bi giyan û berxwedaniya germiya Tebaxê ber bi Bakur ve herikîn, ji bo me wateya dayîmîkirina vê mîladê ye. Sekna pêşeng a rêheval Adil û Nûda jî vê ji me re dibêjin. Ew çawa ber bi qadên Bakur, ber bi qadên şerê germ ve bi coşa azadiyê, kena gêrîla û dilên kel re meşiyan, em ê jî heman giyanê di xwe de avabikin, bi serketinê re kilît bibin. Bilî serketinê jî ji ti tiştekê re îhtîmal nadin. Bi seknekî wiha biryardar re jî dikarin dema niha bikin pêşeroja jiyanîbûna civaka azad û exlaqî. İsrar di xeta Rêbertî û azadiyê, vê fermanê dide me hemûyan.