Nirxandin

Komîteya Hemleya Berwedana Netewî

Civîna konseya rêvebiriya KJB’ê ku di dawiya sala 2011’an pêkhat bi giranî li derdora yek rojevê bi rêve çû. Ji meha Tîrmehê pêve tecrîda girankirî ku li ser Rêbertiya me pêk tê û operasyonên qirkirina siyasî-leşkerî hatiye rewşekê ku operasyonên herî mezin di dîroka K.Tirkiyê de ne, ev rewş mijara bingehîn a civîna me bû. Wek bizava jinê bi qasî şopandina baldar a pêşketinên heyî, tişta ku xwe dispirê, rewş ber bi kuderê ve diçe û wê bi encamên çawa re rû bi rû bimîne hate nirxandin û em gihîştin encamên girîng. Pêvajoya ku em jê derbas dibin berdewamiya komploya navnetewî ye. Tecrîda girankirî ku li ser Rêbertiya me pêktê û konsepta qirkirina civakî ji heman navendê tê birêvebirin. Li beramberî vê rewşê jî divê pêvajoyek pir xurt a berxwedanê derkeve holê.
Bêguman têkoşînek pir berfirah a 40 salî ku ji hêla bizava azadiyê li her kozikê tê meşandin di holê de ye. Sekna berxwedêr di her demê de feraseta bingehîn û nêzîkatiya sereke ya me bûye. Lê divê pozîsyona heyî li beramberî êrîşên topyekun berfirehtir bibe.
Ji meha Tîrmehê heya niha ji Rêbertiya me agahî nayê girtin. Ev jî nikare bi boçûna têkoşîna giştî ve were qiyaskirin. Bi vê re parelel polîtîkayên zext û girtina ku li ser gelê me û hêzên me yên gêrîla pêk tên gihîştiye asta qirkirinê. Di rewşek wiha de dewamkirina têkoşînê bi meşekî asayî ya heyî wê nikaribe li dijî qirkirinê encam derxîne. Nexasim dema bi ketina xeta serketinê, derxistina azadiyê ji gotinê û kirina piratîkê were bidestgirtin derdikeve holê ku sekna me kêm e. Ev pozîsyon ne wê bikare Rêbertiya me azad bike ne jî li qirkirinê dawî bîne. Komplogerên navnetewî xwestine me bi tecrîda girankirî bielimînin. Dixwazin Rêbertî û polîtîkayên tecrîda heyî ji rojevê derxînin. Bi êrîşa li ser gêrîla û gel dixwazin me bi xwe ve bidin mijûlkirin. Li beramberî rewacdarbûyîna polîtîkayên tesfiyekirinê, pêşnexisitina berfireh a berxwedanê tam jî rewşeke ku dijmin hêvî dikir. Di vê wateyê de li beramberî konsepta topyekun a êrîşê pozîsyona ku em wek bizav têde ne, pozîsyonekî kêm û şaş e. Nîzîkatiyeke ku li dijî dijmin valatî dihêle û dijmin heya dawî ji vê feyde girtiye. Rewş li ser vê carek din hate bidestgirtin û xwerexnegirtin jî pêşket. Di civîna konseya rêvebiriya KJB’ê de destpêkirina hemleya berxwedaniyê bi nêzîkatiyek xwerexneger çêbû. Pêvajo wek man û nemanê hate nirxandin û biryar hate wergirtin li beramberî vê yekê bi hemleya berxwedana netewî ya topyekun re asta berxwedanê bigihînin asta hemleyê.
Hemleya “em Rêbertî azad bikin, li qirkirinê dawî bînin” di 5’ê Kanûnê de start wergirt. Ji wê demê pêve li çar perçeyên Kurdistanê û derveyî welat bi pêşengiya jinan pêvajoya çalekiyan heye. Di pêvajoyek ku dihate gotin “êdî nema dikarin çalekî bikin” meydan bi xwepêşandanên protestoyî re tejî bûn. Em van çalekiyên ku rojev guhertin û rojeva sereke ya berxwedaniyê pêşxistin silav dikin. Heke çalekî bi biyardarî û bilindtir dom bikin, em di wê baweriyê de ne ku wê bikarin azadiyê misoger bikin.
Hemleya netewî ya ku ji hêla Konseya Rêvebiriya KJB’ê di 5’ê Çileya 2011’an de bi duruşmeya “em Rêbertî azad bikin, li Qirkirinê dawî bînin” hate destpêkirin wek pêdiviya vê pêvajoya ku di dîroka me de herî krîtîke, hate destpêkirin. Li dijî êrîşên topyekun ku li ser bingeha pratîkirina konsepta qetlkirina gelê me û tesfiyekirina bizava me û bêbandorkirina Rêbertiya me ji hêla komplogerên navnetewî ve tê pratîkirin, ev helme bi mebesta bersivdayîna ji wan re bi armanca parastina hebûna xwe û azadiya xwe di eksena azadiya Rêbertî de pêktîne, hate pêşxistin. Hêzên komploger û cemaeta AKP-Gulen tinekirinekî topyekun dane pêşiya xwe, li beramberî wê jî misogerkirina azadî, ewleyî û tendurustiya Rêbertiya me û parastina hebûna Kurdan li ser bingeha azadî û demokrasiyê û ji bo bidest xistina statuya wê berxwedana netewî ya topyekun hatiye destpêkirin.
Êrîşa topyekun ku li ser bingeha qirkirina çandî, leşkerî, siyasî û wek berdewamiya komploya navnetewî li ser Bizava me ya azadiyê, gelê me û jinan tê meşandin, bi qasî ku dextên piralî û vebirdar rave dike, di aliyê din de îşare pê dike ku komploya navnetewî gihîştiye qonaxa dawiyê. Hêzên Gladyo û dûvika wê dewleta AKP-Gulen bi hemû teknolojiya çek, hêza medya, sazî û rêxistinên xwe ve seferber bûye, hemleya xwe ya herî dawî dike. Ango pêvajoya ku em tê de derbas dibin qonaxa çaremîn a komployê û qonaxa herî dawî ye. Wek tê zanîn komploya navnetewî ji sala 1999’an pêve qonax bi qonax hatiye meşandin. Di qonaxa yekemîn de li ser dîlgirtina Rêbertiya me xwestin ku di navbera gelên Kurd û Tirk de şerekî mezin bidin çêkirin û her du aliyan jî lewaz bixin ku bikarin ji vê rewşê sûd wergirin. Wiha jî di wateyekê de wan bixin bin kontrola xwe, hîna bêtir mêtîngeriyê pêş bixin. Di qonaxa duyemîn a komployê de hedef ew bû ku bizava azadiyê ji hundir ve birizînin û perçe bikin. Her wiha ev pêvajoya ku DYE birêvedibir di lîteratora me de wek tesfiyekariya sala 2004’an tê zanîn pratîkekî xiyanetê pêşket. Di qonaxa sêyemîn de êrîş li ser qada civakî kirin û xwestin sekna siyasî ya vê qadê bêvîn bikin, wê bikişin teslimiyetê, bi qirkirna çandî û siyasî vê qadê bixin bin kontrola xwe. Di vê pêvajoyê de operasyonên herî berfireh yên dîroka Komara Tirkiyê pêşketin. Di qonaxa çaremîn a komployê de êrîşekî topyekun li ser hemû qadên me hatiye destpêkirin. Bi ertêşa xwe, Qanûndarî, Dadwerî, siyaset û çapemeniya xwe ve şerê taybet û qirkirinên eşkere bi alîkariyek navnetewî, armanc ewe ku derbeya herî dawî lêdin û bixînin bin kontrola xwe wiha jî bidawî bikin. Lê belê ruxmî hemû konsepta êrîşên vebir, heya niha ti qadên komployê bi tevahî bi ser neketine. Bêguman bizava me ya azadiyê êş û senciyên mezin jî kişandin. Lê ruxmî wê jî bersiv ji hemû hemleyên êrîşan re hatiye dayîn û pêşiya encamgirtina wê hatiye astengkirin. Di vê wateyê de, ne bi giştî dikare tine bike, ne jî tine dibe ango di rewşekî hevkêşîn de ye. Heya niha ti qonaxên komployê bi tevahî bi ser neketine, lê belê qonaxa wê ya dawî pir krîtîk e. Lê heke pêvajoya xete berxwedanê were bilindkirin wê nikaribe ji binkeftinê rizgar bibe.
Yek ji taybetmendiya bingehîn a hemû qonaxên komploya navnetewî ewe ku her qonax bi girankirina tecrîda li ser Rêbertiya me ve tê destpêkirin. Starta destpêkirina êrîş li ser herêma Rojhilata Navîn li ser bingeha pêkanîna komplo li dijî Rêbertiya me hate pêşxistin. Di qonaxa duyemîn ya komployê jî dema pêvajoya tesfiyekariya sala 2004’an pêkdihat, dîsa tecrîda girankirî li ser Rêbertiya me di meriyetê de bû. Wiha jî têkîliya me ji Rêbertî hatibû qûtkirin. Qonaxa sêyemîn ku bi qirkirina siyasî pêkhat bi pêkanînên tecrîdê pratîkî bû. Herî dawî dema hemû lîstok ji hêla Rêbertiya me ve hatin pûçkirin, êrîşên topyekun dîsa li ser heman armancê hatine pêşxistin. Ev êrîşên dawî hem hêrsa binkeftinên dawî di nav xwe de digre, hem jî nîşan dike ku ti lîstok û polîtîkayên xapandinê ku pêkbînin nemaye. Derketina manîfestoya modernîteya Demokratîk a Rêbertiya me jî îlana binkeftina birdozî ya komplogeran e. Êdî gihîştine dawiya rê. Hêzên Gladyo û lingê wê yê li Tirkiyê AKP hemû hêza xwe xistiye devrê û hemleya xwe ya herî dawî pratîkî dike. Ango teqez an wê xeta komploger biserbikeve an jî xeta berxwedêr.
Yek ji taybetmendiya herî sereke ya her pêvajoya komployê, dema li ser Rêbertiya me tecrîd pêktê, di kêleka wê de li ser herêmê jî êrîş dikevin dewrê. Yek ji sedema ku Rêbertiya me biryar da ku ji Sûriyê derkeve ji bo pêşî li êrîşa li ser herêmê bigre bû. Piştî dilgirtina Rêberiya me, heman hêzên komploger di serî de Efxanîstan, di qonaxa duyemîn de jî êrîşê İraqê kirin. Her du welatan jî ketin bin dagirkeriya DYE, ev jî bû sedem ku bi salane bibin gola xwînê. Piştî Tîrmehê pêve ku kiryarên tecrîdê li ser Rêbertiya me girantir kirin, li beramberî gelên Rojhilata Navîn jî êrîş rewacdar kirin. Di bin navê Bihara Ereban de mudaxele li pir welatên Erebî kirin. Serîrakirina gelên Ereb ku daxwaziyên demokratîk yên gel ji bo guhertina hêzên statukoparêz yên heyî digre nava xwe, ji hêla hêzên komploger ve hatiye îstîsmarkirin û li gorî berjewendiyên xwe hatiye birêvebirin. Wiha jî guhertinên heyî kirine zemînê projeya ji nû ve dîzaynkirina Rojhilata Navîn. Elbet telebên gelên Rojhilata Navîn ji bo guhertinên demokratîk di cih de ne û rast in. Têkoşîna ku di vî milî de jî tê meşanin têkoşînek mafdar e. Ev di wateyekê de jî hedefeke ku em bi demdirêjî armanc dikin. Lê belê kuştina Qedafî bi awayê lînçkirinê, vekirina pêşiya mêtîngeriya sermayedariyê, ev encma bi ti awayî bi demokrasiyê re hevnagirin. Ev rewş îfadeya komploya herêmî ye û bi qonaxa ku em tê de ne, pêwendîdar e. Divê rewşa heyî wiha bê xwendin; dixwazin gelên herêmê berdin hev, şer û şîdetê bikin nêzîkatiya herî bingehîn, hemû çavkaniyên ser-erd û bin-erd mêtîngeh bikin û bi manîpulekirina gelan jî wan bixapînin, ev jî berdewamiya komploya navntewî ye. Êrişên li ser gelê me, gelên Rojhilata Navîn, bizava me û Rêbertiya me hemû ji heman navendê têne birêvebirin û parelelê hev pêşdikevin. Di vê wateyê de wextê tecrîda li ser Rêbertiya me were nirxanidin divê bi van hemû aliyên wê ve were dîtin û wiha bê fêmkirin.
Piştî ku leşkerên DYE’ê İraq dagirkirin hîna bêtir eşkere bû ku komploya navnetewî ji bo gelan çi tîne û çi nayîne, ev bi awayek şênber xuya bû. Piştî dagirkeriya DYE li ser herêmê bi hezaran mirov bi şêweyek hovane hatin kuştin, di navbera hemû etnîk, mezheb û olan de nakokî kûrtir bûn, İraq hatiye rewşekê ku nema lê jiyan dibe. Wek tê îdeakirin pergala demokratîk înşa nebûye, kevir li cihê xwe nerûniştine. Heya têkoşîna di navber komplo û berxwedaniyê de li Rojhilata Navîn dawî nebe jî wê kevir li cihê xwe cî bi cî nebe. Pirsgirêka demokratîkbûnê her ku sal derbas dibin hîna bêtir xwe dide der. Gelê me yê li Başûr di salên dawî bi sempatiyek hîna mezintir nêz bizava me ya azadiyê dibe, alîkarî dide û heta bi awayek girseyî tevlî xwepêşandinan dibe, ev jî nîşan dide têgeha yekîtiya netewî û demokrasî li vir heye. Ev di heman demê de xala şkestina komploya navnetewî ye.
Rewşa Sûriyê jî helqeyek krîtîk a komployê îfade dike. Dewleteke ku ketiye navenda êrîş û dextên hêzên komploger. Hewl didin rejîmê ji hundir ve bidin hilweşandin. Dewleta AKP’ê ku erka hilweşandina rejîmê girtiye ser xwe armanca wê ya sereke pêşîgirtina bidestxistina statuya Kurdan û astengkirina yekîtiya netewî ye. Rejîma Esad ku hîna di pozîsyona berxwedaniyê de ye, an wê li gor planên komplogeran hilweşe an jî li gor berjewendiyên gelan wê li ser bingeha demokrasiyê wê guhertina pergalê pêk bîne. Encam çi be bila bibe gelê me li Rojavayê Welat dest bi avakirina pergala xwe ya xweser a demokratîk kiriye. Rejîm birûxe jî, guhertina desthilatiyê çêbe jî, gelê me biryardare ku bi têgeha demokrasî û azadiyê xwe birêxistin bike.
Di navbera rejîma Îran û DYE de jî her diçe alozî zêdetir dibe, ev jî îfadeya herî eşkere ye ku nîşan dike em gihîştine qonaxa herî dawî ya komployê. Îran di aliyê dîrokî û rojane de jî welatê herî bihêz ya Rojhilata Navîn, di aliyê teknolojî de jî welatekî herî pêşketî li herêmê ye. Wê şerê bi Îranê re diyarker bibe. Di demên dawî de di nabera DYE-Îsraîl û Îranê de dualî tehdîd û ferzkirin çêdibin ev jî potansiyela ketina pêvajoya pevçûnê di nava xwe de dihewîne. Teqez wê Îran di dawiyê de bi şîdetê re rû bi rû bimîne. Yekane rêya pêşiya wê jî bêguman rêya werguhertina demokratîk e. Gelê me li Rojhilatê Kurdistanê ruxmî dardekirin û girtinan jî bi elaqe û tevlîbûnek mezin nêz bizava me dibe. Gelê me dînamîka sereke ji bo li Îranê rejîmek demokratîk û azad ava bibe, ye.
Di qonaxa ku komploya navnetewî gihştiyê, hukumeta AKP’ê pêşengtiya komploya navntewî dike. Li dijî Lîbya, Sûriye, heya cihekê dewletên Ereb û ji bin ve jî li dijî Îranê bi bikaranîna nasnameya Îslama nerm wan dikişîne xefikê û rola pêşîkêşiya (önayak) êrîşên li ser wan dilîze. Yek ji sedema lîstina vê rolê xeyalên AKP’ê ji bo rêbertiya li herêmê ye, lê sedema herî girîng tesfiyekirina bizava me ye. Ji ber bizava me, li pêşberî feraseta xwe ya netew-dewlet û gihîştina armancên xwe wek kelem dibîne. Lewma jî di bazara tesfiyekirina bizava me ya azadiyê de jî ji bo dayîna her cure tewîzê amade ye. Li pêşberî kirina karê herî bi xeter, rîsk û fetûfûna dîzaynkirina ji nû ve ya Rojhilata Navîn, ji bo tinekirina bizava azadiya me bazarkirina dayîna her cûre çek a bi hêz û teknolojiya îstîxbaratî ye. DYE daye xuyakirin ku di vê têkîliya bazarî de di her pêngavê de Tirkiyê destek dike. Nexasim di bûyera qirkirina li Qilebanê de ne ku dewleta AKP’ê rexne kir, her wiha alîkariya hewce jî ji bo bombekirina gel ji hêla dewletê ve da. Bi vê re jî îlan bûye ku AKP naxwaze pirsgirêkê çareser bike, berovajî dixwaze bi rêya zorê wê biperçiqîne. Karaktera faşîzan a İslamî ya Gladyoya şîn jî ne nêz çareseriya demokartîk e, bi tevahî bi hêzên komploger re ketiye nava hevgirtina yek çarenûsê. Serokwezîr ku ji bo Rêbertiya me got “heke wê demê em li ser karbûna, me dê darde bikira” niha bi tena serê xwe desthilat e. Pêkanîna tecrîda girankirî ku heya niha ti zemîna wê ya huquqî û rewa tine bû, niha dixwazin vê tecrîdê bi tevahî qanûnî bikin. Ev jî boçûna nêzîkatiya rejîmê dide diyarkirin. Armanc ewe ku bi tevahî Rêbertiya me ji zemînê siyasetê dûr bixin, bê bandor bikin, bi vê bidin elimandin û paşê jî îmhayê bixin devreyê. Sedema ku AKP evqa çavsor bûye jî ewe ku tenê Rêbertiya me hêza alternatîf e û hêza yekaneye ku dikare AKP’ê bide sekinandin. Li ser Rêbertiya me planên wiha xistine pratîkê, bi vê re jî li ser bizava me û gelê me jî qirkirina leşkerî û siyasî pêktînin. Wiha jî dixwazin gel û gêrîla bi xwe ve mijûl bibe, da nikaribin tabloya giştî binînin. Di encam de jî bikare gel, Rêbertî û Bizavê ji hev dûr bixîne, perçe bike û wiha bikare yek bi yek bi hêsanî tine bike.
AKP îdea dike ku vê zivistanê wê tevahiya bizava me tine bike. Di bin vê axiftina evqa bi îdea de çi veşartiye? Ji pêkanînên heya niha jê fêm dibe; ya yekemîn û herî girîng nêzîkatiya bi şerê taybet re raseriya (üstünlük) psîkolojîk bidest bixîne, ye. Nepixandina pir zêde ya wendahiyên me, nîşandayîna ku li her derê teslîmiyet û xiyanet çêbûye, ji bo çêkirina çavtirsiyê ye. Ya duyemîn; teknolojiya herî nû û ya herî bihêz a cîhanê seferber kirine. Wiha jî dixwaze îmaja têkneçûyîniya xwe avabike. Li Qilebanê 35 ciwan û zarokên Kurd qetlkirin û ev bûyer wek ku bûyerek noramel nîşandan, ev bixwe çavkaniya xwe ji vê nêzîkatiyê digre. Ya sêyemîn jî; bi hesaba ku piştî êrîşên psîkolojîk û leşkerî wê hêza berxwedaniyê bişkê, qaşo wê pêngavên demokratîkbûyîna nû werin avêtin û wê bîne wê astê ku êdî nema sedem ji bo têkoşînkirinê bimîne. AKP vê pirsgirêkê li gor xwe wiha dixwaze bi dawî bike. Qonaxa herî dawî ya komployê ye, ev jî nayê wê wateyê ku encamên wê zelal bûne. Ev jî tê wateya ku, pêkhatina îhtîmala encamên cuda pir nêz hev in. Îhtîmala gihîştina serketinên pir mezin jî heye lê belê îhtîmala wendahiyên zêde jî heye. Dibêtiya (olasılık) her yek ji van îhtîmalan jî nayê piştçavkirin. Ne serketin wek ku misoger bûye tedbîr ji dest bêne berdan, ne jî wek ku binkeftin jênevegere, ji bilindkirina berxwedaniyê dest bê berdan. Ev nêzîkatî şaş dibin. Ya rast ewe ku li gor hemû dibêtiya amadeyî hebe, bawerî li hêza berxwedaniya gel hebe û bi hemû hêza xwe ve li her zemînê tevlî vê berxwedaniyê bibin.
Di vê pêvajoya êrîşên topyekun têne kirin, elbet ku zehmetî û wendahiyên me çêbûn. Di vê wateyê de sala 2011’an bi qasî ku bû sala serketinên pir mezin, pir jî bi sencî bû. Şehadeta rêhevalên me Ş. Çîçek, Rûstem, Rûken, Rozerîn, Elîşêr, Simko, Brûsk, Nazlican, Baz û bi dehan rêhevalên din ku xwedî rola pêşengtiyê bûn, her wiha bi dehan rêhevalên ciwan ku nû tevlî têkoşîna azadiyê bibûn wek Ş.Zinar, Gulbihar, Neval, Ş.Egîd bû sedema êşkeke mezin ji bo me hemûyan. Li Qilebanê qetlkirina 35 ciwanên me, li Qendîlê qetlkirina 7 welatparêzan di heman astê de ji bo me wendahiyên giran bûn. Bi van rewşan re agahînegirtin ji Rêbertiya me, bû sedema ku sala 2011 bibe salekî pir giran. Lê belê di dîroka têkoşîna me de her dem li pêşberî şehadet û zehmetiyan bi têgeha bilindkirina berxwedaniyê nêzîkatî hatiye pêşxistin û pêşketinekî şoreşgerî ya mezin jî wiha hatiye pêkanîn. Heke li hemû qadên me bi fêmkirin û jiyanîkirina parêznameyên herî dawî yên Rêbertî re, li ser bingeha girêdana bi rêhevalên şehîd bi terzê seferberiyê û giyana fedayî xebat, rêxstinbûyîn û çalekî werin pêşxistin, wê ti hêz nikaribe li pêşiya hemleya berxwedaniyê bibe asteng.
Di hemû dîrokê de çiqa hêza dewletan mezin bibe jî nekarîne li beramberî serîrakirina gelên liberxwe bidin. Mînaka vê ya herî nêz jî rewşa Misir’ê ye. Ruxmê guhertina rejîmê dihate kirin jî lê ji ber dexta li ser jinekê bi pêşengiya jinan meydana Tehrîrê bi rojan bi çalekiyên gel ve hate dagirtin û bû sedem ku rêvebiriya nû ji binî ve bihejê û nikaribe li ser lingan bimîne. Em jî wek gel û bizav xwedî destketiyên bêhempa yên 40 sal têkoşîn, nirxên pir mezin yên menewî, kevneşopiyek bihêz a exlaqî-siyasî û xwedî avaniyek rewacdar a rêxstinî ne. Hêza me ya berxwedaniyê, hêza me ya birdozî-siyasî, kapasîteya me ya çalekiyê hîna li pêş e. Ango heke li ser bingeh girêdana bi nirxên têkoşîna bizava azadiyê û li ser bingeha perspektîfên Rêbertiya me, têkoşîn were meşandin wê di asta serketinê ku em negihîjinê tine be. Hebûna bizava azadiya me bi serê xwe jî ku li jêr sifrê dest bi têkoşînê kir û bû hêzek herî mezin a Rojhilata Navîn, îsbata wê ye ku em xwedî xeta serketinê ne. Komploger di vê pêvajoyê de hemû hêza xwe seferber kirine, li dijî wê divê ku em bi hemû hêza xwe hemleya berxwedaniya netewî pêşbixin, ev jî wê bibe zemînê serketinên dîrokî û azadiya Rêbertiya me. Di vê wateyê de jî bi durûşmeya “Em, Rêber APO Azad Bikin, Li Qirkirinê Dawî Bînin” di hemû qadên têkoşînê de bi pêşengtiya jinê bilindkirina bexwedaniyê wê bê wateya pêşwazîkirina pêvajoyek dîrokî a serketinê. Em wek bizava azadiya jinê û komîteya hemleyê bi vê hêviya mezin dibêjin ku em ê heya dawî şopdarê vê rêyê bin.