Hevpeyvîn

YEKÎTİYA NETEWÎ XALEK JİYANÎ YE...

Amadekar: Nûjiyan Erhan       - Demeke dirêje di derbarê yekîtiya netewî ya gelê Kurd de nîqaş têne kirin. Di heman demê de ji bo konferansa netewî hewldan û xebatên saziyan jî hene. Me di derbarê yekîtiya netewî ya gelê kurd de bi endama saziya Jîneolojiyê Leyla Agîrî re hevpeyvînek çêkir.     - N.Erhan: Hema bêje ji hêla hemû rêxistin û partiyên Kurd ve girîngiya yekîtiya netewî ya Kurdan tê destnîşankirin, di vê demê de jî Konferansa Netewî rojevek sereke ye. Di vî barî de hin hewldan û xebatên rêxistinên Kurd jî hene. Herî dawî partiya BDP’ê li Başûrê Kurdistanê hin hevdîtin çêkirin. Em dixwazin wek pirsa sereke ji we bipirsin ku çima di vê pêvajoyê de pêwîstî bi yekîtiyê tê dîtin?     - L.Agirî: Pirsgirêkên ku di sedsala 21. de derketine holê em ji hemû aliyan ve dinirxin û şîrove dikin. Yek ji rêbaza me ya bidestgirtina pirsgirêkan jî, em roja îro bi dîrokê ve girêdayî digrin dest. Çima yekîtiya netewiya Kurd di vê pêvajoyê de girîng e? Di şerên sedsalên dawî de, hemû hewldan ew bû ku ji nû ve Rojhilata Navîn dîzay bikin. Di van şeran de Kurd qurban kirin. Bi hevpeymana Qesrê Şirîn re Kurdistan perçe kiribû û bi Sykes-Picot re jî parçebûn temam kirin. Hêzên hegemonîk bi parçekirina gele Kurd re xwestin hin dewlet-netewan li Rojhilata navîn avabikin. Bi van dewlet-netewan re jî xwestin berjewendiyên xwe bidin meşandin. Îro di bingeha hemû pirsgirêkên ku li Rojhilata Navîn tê jiyandin de sazî û pergala dewlet-netewê heye. Di vê pergala dewlet-netewê de ya ku hate perçiqandin û êş kişand gelê Kurd bû. Lê belê piştî avabûna PKK’ê êdî nekarîn Kurdan weke berê bidin şuxilandin û lîstokên xwe bidin meşandin. Ev rastiye bênîqaş tê pejirandin. Lê ji bo pirsa we ya çima yekîtiya netewî pêwîste? Ji ber ku di Rojhilata Navîn de dixwazin aloziyan ava bikin. Gele Kurd divê vîna xwe bide nîşandan û wek îradeyekê were naskirin. Hêzên hegemonîk hebûna xwe li ser nakokiyên di nava netewan û li ser esasên pirsgirêkan çê dikin. Çiqas di nav gelan de şer derkeve, ewqas dikarin hêza xwe zêde bikin. Em lê mêzînin 24 dewletên Ereban hene, lê belê di Rojhilata Navîn de pirsgirêka herî tevlihev jî pirsgirêka Ereban e. Ji ber ku dewlet-netew bi xwe re nîjadperestî, cinsiyetparêzî pêşdixe. Ev hemû jî exlaqa civakê xirab dike. Em îro jî berê xwe bidin her çar parçê Kurdistanê. Kî ji perçebûna Kurdan sûd wergirt? Bêguman pergala serdest. Li beramberî vê jî yekîtiya netewî ji bo Kurd hem hebûna xwe bidin qebulkirin hem jî azadiya xwe bidest bixin pêwîst e. N.Erhan: Ji bo yekîtiyekî netewî were çêkirin hin rêgez pêwîst in. Li gorî we ev rêgez çi ne? L.Agirî: Îro li pêşya me Kurdan hin xefik hene. Divê em vana binînin. Divê em dîroka xwe baş bimêzin û şîrove bikin. Pergal dixwaze dewlet-netewek piçûk a Kurdan bide avakirin. Pêwîste em bizanin ev wê bi xwe re pirsgirêkê zêdetir bike. Ev şer wê sed salên din berdewam bike û ev jî li gor berjewendiya pergalên desthilatdar e. Rêya mudaxelekirina li Kurdistanê jî ji desthilatdaran re vekirî dihêle. Çareserî yekîtiya demokratîk a konfederal e. Rêber APO di parêznameyên xwe de van xalan bi berfirehî vedike. PKK di derbarê pirsgirêkê de nêrînek cuda pêş xist. Di heman demê de alternatîf ava kir. Li gor nêrîna Rêbertî yekemîn pêngav ku divê were avêtin çêbûna baweriyek xurt ji bo çareseriyê ye. A duduyan jî avakirina heremên Konfederal û pergala Xweseriya Demokratîk e. Rêbertî di vê pêvajoyê de dide diyarkirin ku “Divê platformên hevbeş çêbibin.” Ango çiqas yekîtiya netewî zû çêbibe ewqas wê hesabên li ser Kurdan jî zû vala derbikevin. Ji ber wê jî Rêbertî çar rêgez pêşniyar kir. A yekemîn; divê rêxistineke giştî ya Kurdan were damezirandin. A duyemîn; ji bo ku Kurd hêza xwe ya polîtîk derxin holê Konseyekî Rêveber (îcra) were avakirin. Divê hukmê vê ya girêdanê jî hebe. Polîtîkayekî hevbeş derkeve holê û her bizav û rêxistin jî li gor berjewendiyên netewî tev bigere. A sêyemîn; ji bo parastina gel divê hêzeke Parastina Cewherî ya giştî hebe. Ev konferans divê biryareke wîsa bigre. Pêwîste kes xwe nexapîne. Di holê de êrîşekî topyekûn li ser me Kurdan heye. Em nikarin Helepçeyan, Roboskiyan ji bîr bikin. Em nikarin parastina xwe ji însafa hin hêzan re bihêlin. Em ne qurbaniyê hin dewletan in. Barzanî dibêje “Dem ne dema şîdetê ye.” Lê belê em mêzebikin di her warî de li hember me şîdet tê bikaranîn. Em nikarin di rewşekî wîsa de xwe bêparastin bihêlin. Ev ji bo me xalekî esasî ye. Ya çaremîn jî; Qada dîplomasiyê ye. Her tevger nêrandinên wan yên cuda hene. Divê em hemûyan di potayeke navend de bînin ba hev. Van cudabûnan jî ji bo demokrasiyê wek bingeh bibînin. Di heman demê de gelê Kurd bi hin gelên din re dijî. Rojhilata Navîn di milê çandî de pir dewlemend e. Tekîliyên Kurdan bi van netewan re wê çawa be? Em dizanin li her çar perçê Kurdistanê de dewletên cuda serdest in. Wê têkîliya me Kurdan bi giştî bi wan re li ser kîjan esasan be? Em dikarin van xalan bi xebatên dîplomatîk re çareser bikin. Ev her çar rêgez ji bo yekîtiyeke netewî pêwîst in. N.Erhan: Hin hêzên derve dixwazin çareseriyekî an jî yekîtiyekî derveyî PKK û Rêberê gelê Kurd Rêber APO ava bikin. Li gorî we armanca van hêzan çi ye? L.Agirî: Em wek gel, wek tevger jî bi êrîşekî pir mezin re rû bi rû ne. Dixwestin me bêbandor bikin. Ji ber bê hesabkirina faktora PKK’ê, nikarin di Rojhilata Navîn de avabûnekê çêbikin. Ji ber girseyeke berfireh ya PKK’ê heye. Di Netewbûna gel ya demokratîk de em hêzeke sereke ne. Bêyî PKK’ê, bêyî KCK’ê di Rojhilata Navîn de çareseriyeke demokratîk ku berjewendiya gelan di nav de hebe, çê nabe. PKK ne tenê di her çar perçeyên Kurdistanê de, di heman demê de li derveyî welat û hemû Rojhilata Navîn hêza herî rêxistinbûyî ye. Kemal Bûrkay jî îro diaxife, encax kes wî cidî nagre. Ji ber li derdora wî du kes jî tine ne. Em mêzînin îro bi milyonan kes li dora PKK’ê ne. PKK bûye malê gel, malê civakê, malê dîrokê. Pergalên serdest jî van rastiyan dibînin. Lewma dixwazin hin tiştan berovajî bikin. Di Demokratîkirina netewî de rola sereke dikeve ser milê PKK’ê. Wê vê rola xwe jî bi serketî pêk bîne. N.Erhan: Ji bo pirsgirêkên gelê me li Rojavayê Welat û Sûriyê werin nîqaşkirin, li Başurê Kurdistanê konferansek hate lidarxistin, hêza herî rêxistinkirî ya li Rojava PYD ye, lê venexwendin vê konferansê. Li gor we armanca vê nêzîkatiyê çiye û çiqa xîzmeta yekîtiya netewî dike? L.Agirî: Me jî di çapemeniyê de li her du aliyan jî guhdar kir. Lîstokên ku me behsa wan kirin yek jî ev e. Em berê xwe bidin Rojavayê Kurdistanê, hêza herî demokratîk, a herî rêxistinkirî PYD ye. Ango îro PYD nûnertî û temsîla gelê wir dike. Heke tu hêzeke wisa li derveyî konferansê bihêlî, niyet jî eşkere dibe. Polîtîka jî eşkere dibe. Wê wextê tu yekîtiya netewî ya Kurdan li gorî berjewendiya hêzên hegemonîk dixwazî. Piştî ewqas zor û zehmetî ku Kurdan kêşa êdî tiştên wiha nayên pejirandin. Di konferanseke wîsa de gotina: “Ne wek rêxistin, wek şexs tevlî bibe!” tê çi wate yê? Me gelê Kurd ji bo nasnameya xwe bi pergalê bidin qebulkirin bedelên pir giran dan û em hîna jî bedelên vê didin. Heke partiyek xwedî girseyek befireh ya gel wek rêxistin neyê gazîkirin, ev tê wateya ku nasnameya wî gelî jî tine tê hesab, ev jî bi zihniyeta hêzên serdest re heman e. Em dikarin hev rexne bikin. Ancex kes nikare vîna derketiye holê wek tine bihesibîne. Lê em careke din nayên lîstoka hêzên derve. Em nahêlin ku di navbera hêzen Kurd de şer derkeve û Kurd perçe bibin. Di yekîtiya Kurdan de hewldana herî mezin Rêber APO dide. Ez cardin dubare dikim divê em dîroka xwe ji bîr nekin. Em nekevin xefika hêzên derve. Hêza sereke ya pûçkirina van lîstokan KCK û PKK ye. N.Erhan: Birêz Agirî, ji bo avakirina yeketiya netewî, peyama we ji bo jinên Kurd û gelê me çi ye? L.Agirî: Beriya niha ji bo yekîtiya netewa jinên kurd konferansek li dar xistin. Ser vê esasê xebatên me yên yekîtiya jinan jî berdawam dikin. Ji bo ku yekîtiyeke netewî were pêşxistin rola herî girîng dikeve ser milê jinên Kurd. Ev jî pêdivî bi guhertinên zihnî dibîne. Di vir de jî hêza sereke dikare rol bilîze jin in. Tevgerkirina jinên Kurd di vê pêvajoyê de pir pêwîst e. Hewldanên me jî wê di vi milî de zêdetir bibin. Em jinên Kurd dikarin di hin platformên hevbeş de werin gel hev. Ez cardin dibêjim ku em encax bi yekîtiya netewî ya demokratîk re dikarin hebûna xwe biparêzin û azadiya xwe pêk bînin. Gelê me jî divê ji bo pêkhatina yekîtiya netewî bi hestyarî û rêxistinbûyîneke berfireh tev bigere. N. Erhan: Birêz Agirî, ji bo beşdarbûna we û nirxandinên we yên girîng, em spasiya we dikin.